Nostalji, bazen mutluluğa ya da hoş bir duyguya bahane olur ama sıkça da pişmanlığa sebep olur.



“Nostos Yunanca'dan gelir: dönüş demektir. ‘Algos’ da keder anlamına gelir... Nostalji: Bir dönüş arzusundan kaynaklanan kederdir.” Böyle açıklıyor Milan Kundera nostaljiyi.



Bir yere, bir insana, bir zamana geri dönüşün olanaksızlığına duyulan keder ve özlem. Uzakta olana duyulan özlem. Geçmiş, vatan, sevgili… Kim uzaktaysa artık. Çocukluğa özlem. Gençliğe özlem. Geçmişe özlem. Çocukluğumuzun şarkılarına özlem mesela: "Amaaaan petrol, canııııım petrol, artık sana sana sana muhtacım petroooool, ooooooool oooool oool ol..."



Peki neden nostalji duygusu beraberinde pişmanlığı da getirir çok zaman?



İnsanoğlu tuhaf bir mekanizmaya sahiptir. Geçmişteki seçimlerinden ve bu seçimler sonucu kaybettiklerinden pişmanlık duyar. Bu ahvalin geri dönüşü de yoktur üstelik.



Bana kalırsa insan, seçimlerini sevmeli ya da seveceği seçimler yapmalı. Seçimlerini sevmekten kastım, onların doğruluğuna kayıtsız şartsız inanmak değil elbette. Onlarla yaşamayı sevmek, acı da olsa tatlı da.



Her ‘şimdiki zaman’, yaşandığı anda gerçektir, gelecekte anlamını ya da doğruluğunu yitirebilir. Bu yüzden pişmanlık duygusu saçma gelir bana. İnsan gelecekte ne olacağını, ne düşüneceğini bilemez ki.



Ancak şimdiki zamanda yaşananlar, yaşandığı anın duygularıyla, ortamlarıyla ve koşullarıyla yaşanmıştır. Şimdiki zamanın hisleri, şartları ve gerçekleri bizi seçimimize itmiş, biz de itaat etmişizdir.



Pişmanlık duygusu, biraz da kaçış gibi geliyor bana.. Hataların bedelini ödemekten kaçış.



Oysa bence, insan hata yaptığında sonuçlarına katlanıp paşa paşa cezasını çekse, her şey daha kolay olacak. Tıpkı Oedipus gibi...



Hepiniz bilirsiniz Sofokles'in Oedipus’unu:



Oedipus, çocukken terk edilir ve Kral Polybus tarafından büyütülür. Delikanlı Oedipus, bir gün bir dağ yolunda at süren bir soyluya rastlar. Aralarından kavga çıkar ve Oedipus soyluyu öldürür. Sonra, öldürdüğü adamın karısıyla evlenir. Oysaki dağlarda öldürdüğü adamın babası; yatağına girdiği kadının ise anası olduğundan haberi yoktur.



Bu arada kader, halkına veba hastalığını musallat eder ve bu salgın hastalık nedeniyle onlara büyük acılar çektirir. Oedipus halkının çektiği acıların nedeninin kendisi olduğunu anlayınca, gözlerini kör eder ve o kör haliyle Tebai'den çıkar gider.



Oedipus *n yatağına girdiğini bilmiyordu ama olup bitenlerin farkına varınca kendini suçsuz saymadı. Peki bu hikayede pişmanlık duygusunun kime, ne faydası var?



Bilmeyerek neden olduğu felaketleri görmeye dayanamadığı için gözlerini kör etti. Kadere ya da şansına sığınmadı Oedipus. “Keşke yapmasaydım. Ama bilmiyordum ve yaptım. Bu kötü kaderimin bana bir oyunu” diyebilirdi. Demedi!



‘Keşke’leri, kaderin bir oyunu olarak görmeyi budalalık sayıyorum. Yaşadıklarının sorumluluğunu kendi üstüne alabilmeli insan.



Pişmanlık da biraz kadercilik gibi geliyor bana. Sanki pişman olduğun şeyi yapan kişi sen değildin ya da o anda bilincin yerinde değildi.



Kaderine tutkuyla bağlanmış insanlar kaçak oynarlar yaşam oyununu. Bu tür insanlar, kaderini sevmek zorundadır. Çünkü yaptığı hataların sonuçlarından ‘alçak kaderleri’ sorumludur. Ona yanlışları yaptıran kaderi değilse bile, sonuçlarından sorumlu olan kaderidir. Üstelik adil olmayan bir yazgı sisteminde, ona hep haksızlık düşmüştür...


Yani aslında mutsuzluğu o seçmiyor. Kaderi ona mutsuzluğunu hazır olarak, hatta gümüş bir tepsi içinde sunuyor; ona da pişman olmak kalıyor sadece... Oh ne ala!



Pişmanlık, biraz da acı çekmemek için, insanın kendini korumaya aldığı bir yöntemdir. Hatalarımızdan pişman olarak, onları bir daha tekrarlamamayı nasihat ederiz kendimize...



“Hazza düşkün bir insan, hayatının kadere dönüşmesine karşı mücadele eder. Kader kişiliğimizi yok eder, bizi ezer, bunaltır, ayak bileklerimize vurulmuş prangalar gibidir” der Milan Kundera.